Qaradağ rayonu, Müşviqabad qəsəbəsinin “Qara dərə, qış otlaq sahəsi, kənd təsərrüfatı təyinatlı ərazi” adlanan ərazisi uzun müddətdir ki, nəzarətsiz və sistemli qanunsuzluqların mərkəzinə çevrilib. Fotolarda aydın görünən mənzərə göstərir ki, burada boy-boya tikilmiş və bu gün də sürətlə davam edən yaşayış evləri əsasən kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahələri üzərində inşa olunub. Məsələ tək-tək faktlar yox, ardıcıl və planlı şəkildə aparılan proseslərdir.

Əldə olunan məlumatlara görə, sözügedən torpaq sahələrinin satışı eyni şəxslər – bir-biri ilə bacanaq münasibətində olan şəxslər tərəfindən həyata keçirilir. Bu torpaqlar həyətyanı sahə kimi təqdim edilən formal sənədlər üzərindən dövriyyəyə buraxılır, ardınca isə layihəsiz, icazəsiz və nəzarətsiz tikinti prosesi başlanır. Məlumatlar onu da göstərir ki, bu şəxslər prosesi təkbaşına yox, müxtəlif dövlət strukturlarında çalışan vəzifəli şəxslərin səssiz razılığı və ya dolayı dəstəyi ilə reallaşdırırlar.

Azərbaycan Respublikasının Torpaq Məcəlləsinə əsasən kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqların qorunması dövlətin birbaşa vəzifəsidir. Lakin “Qara dərə, qış otlaq sahəsi, kənd təsərrüfatı təyinatlı ərazi”ndə torpaqlar faktiki olaraq başıboş buraxılıb, təyinatı dəyişdirilmədən yaşayış zonasına çevrilir. Bu hal nəzarət mexanizmlərinin işləmədiyini, yaxud məqsədli şəkildə kənara çəkildiyini göstərir.

Bu proseslərdə Əmlak Məsələləri Dövlət Reyestr Xidmətinin fəaliyyəti xüsusilə suallar doğurur. Torpaq sahələrinin kadastr uçotu, qeydiyyatı və təyinatına nəzarət bu qurumun səlahiyyətində olduğu halda, ərazidə baş verənlər necə izah edilə bilər? Cəmiyyətdə haqlı olaraq belə bir sual səslənir: bu qədər açıq pozuntular fonunda xidmətin rəhbəri Mətin Eynullayevin rəhbərlik etdiyi struktur nəyə görə susur?

Eyni tənqidlər Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinə də ünvanlanır. Yaşayış evlərinin planlaşdırılması, tikinti normalarına riayət edilməsi və şəhərsalma qaydalarına nəzarət bu qurumun əsas funksiyalarındandır. Buna baxmayaraq, kənd təsərrüfatı torpaqlarında kütləvi tikinti prosesinin qarşısı alınmır. Bu vəziyyət Komitənin rəhbəri Anar Quliyevin rəhbərlik etdiyi qurumun real nəzarət imkanları ilə bağlı ciddi suallar yaradır.

Qanunsuz tikintilərin təhlükəsizlik aspekti isə Fövqəladə Hallar Nazirliyi yanında Tikintidə Təhlükəsizliyə Nəzarət İdarəsinin diqqətində olmalı idi. Lakin ərazidə mühəndis təhlükəsizliyi təmin olunmadan aparılan tikintilər fonunda bu qurumun da susqun mövqeyi tənqid edilir. İctimaiyyət haqlı olaraq sorur: bu proseslər idarənin müdiri Cəbrayıl Xanlarovun rəhbərliyi dövründə necə nəzarətsiz qala bilər?

Bütün bu mənzərənin fonunda Qaradağ Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Süleyman Mikayılovun mövqeyi ayrıca diqqət çəkir. Ərazi ilə bağlı illərdir mediada məlumatlar yayılır, qalmaqallar yaşanır, lakin əsaslı tədbirlər görülmür. Sosial mediada və açıq mənbələrdə aparılan kiçik araşdırmalar isə icra başçısının çoxsaylı mülklərə, bahalı avtomobillərə və geniş əmlak portfelinə malik olduğu barədə iddiaları gündəmə gətirir. Cəmiyyətdə belə bir sual formalaşır: bu sərvətlərin mənbəyi nədir və Qaradağda baş verən torpaq-tikinti prosesləri ilə hər hansı əlaqəsi varmı?

“Qara dərə, qış otlaq sahəsi, kənd təsərrüfatı təyinatlı ərazi”ndə baş verənlər təkcə bu ərazi ilə məhdudlaşmır. Oxşar qanunsuzluqların Ələt qəsəbəsində, Lökbatan qəsəbəsində, hətta bəzi hallarda qəbiristanlıqlara bitişik ərazilərdə belə müşahidə olunduğu barədə məlumatlar var. Xüsusilə yaşıllıq və kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqların məhv edilməsi ekoloji və sosial baxımdan ciddi risklər yaradır. Buna baxmayaraq, “Qara dərə, qış otlaq sahəsi, kənd təsərrüfatı təyinatlı ərazi” hazırda ən gərgin və sürətlə qanunsuzlaşan ərazi kimi seçilir və tikintilər bu gün də yüksək templə davam edir.

"DogruXeber.tv" olaraq bildiririk ki, növbəti araşdırma yazımızda bu prosesdə konkret hansı notariusun iştirak etdiyi və həmin notariusun hansı vəzifəli şəxsin övladı olduğu barədə faktlara əsaslanan məlumatlar təqdim olunacaq. Bu məlumatların açıqlanması Qaradağ rayonunda torpaq və tikinti sahəsində formalaşmış mexanizmin mahiyyətini daha aydın göstərəcək.

Ortaya çıxan mənzərə onu deməyə əsas verir ki, məsul qurumlar prinsipial mövqe sərgiləmədikcə, qanunsuz tikinti və torpaq talanı yalnız bir ərazidə yox, bütün rayon üzrə genişlənməkdə davam edəcək. “Qara dərə, qış otlaq sahəsi, kənd təsərrüfatı təyinatlı ərazi” isə bu prosesin ən bariz və təhlükəli nümunəsidir.