Azərbaycanın Ukraynaya humanitar yardımı dövlət maraqları baxımından balanslaşdırılmış, prinsipial və praqmatik siyasətin nümunəsidir.
Uzun illər münaqişədən, işğaldan və mina problemindən əziyyət çəkən ölkə kimi Azərbaycan müharibənin mülki əhali üçün yaratdığı nəticələri yaxşı anlayır. Buna görə Ukraynaya göndərilən elektrik generatorları, kabellər, transformatorlar, tibbi və zəruri ləvazimatlar siyasi tərəf tutmaqdan çox humanitar məsuliyyət kimi qiymətləndirilməlidir. 2025–2026-cı illərdə Azərbaycan Ukraynaya elektrik təchizatının bərpası üçün yeni yardım partiyaları göndərib. Ukrayna tərəfi Azərbaycanın ümumi humanitar dəstəyinin 45 milyon ABŞ dollarını keçdiyini bildirib. Mina təmizlənməsi sahəsində yardım da xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Bu yardımların əhəmiyyətini aprelin 25-də Azərbaycana işgüzar səfərə gələn Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski Qəbələ şəhərində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə keçirdiyi görüşlərdən sonra mətbuata bəyanatında xüsusi vurğulayıb. Volodimir Zelenski Ukraynanın enerji sahəsindəki təchizatına toxunaraq bildirib ki, son illərdəki ağır bir dövrdə Azərbaycandan 11 yardın paketi alıblar və Azərbaycana bu yardıma görə öz təşəkkürünü bildirib. Həmçinin Ukraynadan olan uşaqlara köməyə görə Prezident İlham Əliyevə təşəkkürünü bildirən Volodimir Zelenski deyib: “Siz bizim uşaqlarımıza kömək edirsiniz. Uşaqlarımız, övladlarımız cəbhəyanı bölgələrdən gəlirlər. Onlar əzab-əziyyətlərlə üzləşiblər, müharibədən əziyyət çəkiblər. Beş yüzdən artıq ukraynalı uşaq buradadır və bu dəstəyə görə Sizə minnətdarıq”, - deyə Ukrayna Prezidenti vurğulayıb”.
Azərbaycan özü işğaldan azad edilmiş ərazilərdə mina təhlükəsi ilə üz-üzədir və bu sahədə həm ağrılı təcrübəyə, həm də texniki biliklərə malikdir. ANAMA xətti ilə Ukraynaya "Revival P" minatəmizləmə texnikasının verilməsi və bu sahədə əməkdaşlığın genişləndirilməsi Azərbaycanın humanitar diplomatiyasının konkret nəticəsidir.
Müharibədən zərər çəkmiş uşaqların Bakıya gətirilməsi, onların psixoloji və sosial bərpasına dəstək göstərilməsi gələcək nəsillərin travmadan çıxmasına xidmət edir. Ukraynalı uşaqların Azərbaycanda reabilitasiyası da bu siyasətin mühüm hissəsidir. 2025-ci ildə daha 30 uşağın reabilitasiya üçün Azərbaycana göndərilməsi, 2026-cı ildə isə yeni qrupların qəbul edilməsi bu təşəbbüsün davamlı xarakter daşıdığını göstərir.
Aprelin 25-də Qəbələ şəhərində iki ölkə başçısı arasında keçiriləç görüşlərdən sonra keçirilən mətbuata bəyanatında Ukraynadan olan uşaqlara köməyə görə Prezident İlham Əliyevə təşəkkürünü bildirən Volodimir Zelenski deyib: “Siz bizim uşaqlarımıza kömək edirsiniz. Uşaqlarımız, övladlarımız cəbhəyanı bölgələrdən gəlirlər. Onlar əzab-əziyyətlərlə üzləşiblər, müharibədən əziyyət çəkiblər. Beş yüzdən artıq ukraynalı uşaq buradadır və bu dəstəyə görə Sizə minnətdarıq”, - deyə Ukrayna Prezidenti vurğulayıb”.
Azərbaycanın Ukrayna-Rusiya müharibəsində neytral mövqe tutması dövlət maraqlarına əsaslanan rasional siyasətdir. Azərbaycan Ukraynanın ərazi bütövlüyü prinsipinə hörmətlə yanaşır, lakin müharibədə hərbi-siyasi bloklaşmaya qoşulmur. Bu yanaşma ölkəmizə həm Ukrayna ilə humanitar və siyasi əlaqələri saxlamağa, həm də Rusiya ilə təhlükəsizlik, nəqliyyat, iqtisadiyyat və regional sabitlik sahələrində münasibətləri davam etdirməyə imkan verir. Bu siyasətin məntiqi ondan ibarətdir ki, Azərbaycan öz aralarında problem yaşayan dövlətlərlə münasibətləri bərabərhüquqlu əsasda inkişaf etdirməyi bacarır. Rusiya-Gürcüstan münasibətləri fonunda Azərbaycanın həm Moskva, həm də Tbilisi ilə işlək münasibətlər saxlaması buna nümunədir. Eyni model Ukrayna və Rusiya istiqamətində də görünür: Azərbaycan humanitar məsələlərdə Ukraynaya dəstək verir, eyni zamanda Rusiya ilə açıq qarşıdurmaya getmir.
Ukraynaya yardım Azərbaycanın beynəlxalq imicini gücləndirir, mina və müharibə qurbanları ilə həmrəyliyini göstərir, amma ölkəni böyük güclərin qarşıdurmasının birbaşa tərəfinə çevirmir. Nəticə etibarilə, Azərbaycanın mövqeyi üç əsas prinsipə söykənir: humanizm, ərazi bütövlüyünə hörmət və milli maraqların qorunması. Dövlət maraqlarımız baxımından ən düzgün xətt də məhz budur: humanitar dəstək göstərmək, diplomatik balansı qorumaq və Azərbaycanın regional sabitlikdə müstəqil aktor kimi rolunu möhkəmləndirmək.
Ağarəhim Baxışov – Dövlət İdarəçilik Akademiyası
"DİA-AZ"
