QƏRBİ TRAKYA TÜRKLƏRİNİN LİDERİ ŞOK FAKTLARI AÇIQLAYIR
Yunanıstanda fəaliyyət göstərən Qərbi Trakya (Frakiya) Türkləri Araşdırma Mərkəzinin sədri Özkan Hüseynin APA-ya müsahibəsi.
- Yunanıstanın Qərbi Trakya (Frakiya) bölgəsində yaşayan türklərin sayı ilə bağlı müxtəlif rəqəmlər deyilir. Bu ərazidə türklərin sayı nə qədərdir?
- Rəsmi rəqəmlərdə fərqli göstərilsə də, Yunanıstandan türklərin sayı 150 min nəfərə qədərdir. Bu, bizim qoruya bildiyimiz əhalidir. Əslində Qərbi Trakya türklərinin sayı 800 minə yaxın olmalı idi. Sayın bu qədər aşağı olması türklərin bir çoxunun həmin əraziləri tərk etməsi ilə bağlıdır. Bu gün Avropa, ABŞ və Türkiyəyə köçən çoxlu sayda Trakya türkü var.
- Bu mühacirətin səbəbi nədir?
- Mühacirətin bir səbəbi var, o da təzyiqlərdir. Bəziləri tutularaq işgəncəyə məruz qalıb, bir qisim iş adamlarına isə süni şəkildə təzyiqlər edilib. Nəticədə bu insanlar öz torpaqlarını tərk etmək məcburiyyətində qalıblar. Hətta vəziyyət elə gətirib ki, türklər vaxtilə sıx yaşadıqları bölgələrin bir hissəsindən də çıxmaq məcburiyyətində qalıblar.
- Belə anlaşılır ki, vəziyyət heç də yaxşı deyil.
- Bəli. Bu barədə dünya mətbuatı susur. Bu gün Yunanıstanda – Qərbi Trakyada yaşayan türklərin vəziyyəti ürəkaçan deyil. Məsələyə fərdi yanaşsaq, türklərin sosial-iqtisadi vəziyyətlərinin pis olmadığını görərik. Bu da türklərin böyük əksəriyyətinin torpaqla bağlı işlərlə məşğul olması ilə əlaqədardır. Yəni kənd təsərrüfatına üstünlük verirlər. Amma insan haqları baxımından hüquqları təmin olunmur. Yunanıstan Konstitusiyasının 5-ci maddəsində qeyd olunub ki, Yunanıstanda din, dil və irqi ayrı-seçkiliyə yol vermək qadağandır. Yəni bütün vətəndaşların hüquqları qanunla təmin edilir və qorunur. Ana digər toplumların – xristianların, yunanların hüquqları təmin olunsa da, Qərbi Trakya türklərinin haqları tanınmır. Bizim problemimiz budur. Yunanıstan öz Konstitusiyası ilə təsbit etdiyi haqlarımızı inkar edir. Beləcə, Yunanıstanda türklər təzyiq altında yaşayır. Bu, Yunanıstan üçün utandırıcı bir hal olmalıdır.
- Bu vəziyyətə qarşı mübarizə edirsinizmi?
- Əlbəttə, mübarizə aparırıq. Mətbuat orqanlarımız fəaliyyət göstərir. Lakin bunlar da davamlı olaraq hökumətin təzyiqləri ilə üzləşirlər. Bu qəzetlər demək olar ki, tez-tez hökumətə yaxın qüvvələr tərəfindən məhkəmə çəkişmələrinə cəlb olunur, cərimə edilir və ya fəaliyyətlərinə xitam verilir.
- Türklərin ana dilində təhsil alması ilə bağlı vəziyyət necədir?
- Ciddi problemlərimizdən biri də təhsillə bağlıdır. Məqsədli şəkildə orta məktəblərin yeni dərsliklərlə təmin olunmasına imkan verilmir. Məktəblərə 20 il əvvəl tərtib olunan köhnə dərsliklər paylanır. Baxmayaraq ki, Türkiyə ilə Yunanıstan arasında təhsillə bağlı saziş var və bu sazişdə dərsliklərin Türkiyədən gətirilməsi nəzərdə tutulub. Ancaq Yunanıstan hökuməti buna da məhdudiyyət qoyub. Yunanıstan qanunlarına görə məcburi təhsil 9 il olsa da, Qərbi Trakya türkləri üçün bu müddət 6 ildir.
- Etirazlarınız nəzərə alınırmı?
- Yunanıstan parlamentində 2 millət vəkili ilə təmsil olunuruq. Onlar mütəmadi olaraq, bu vəziyyətlə bağlı parlamentə sənədlər təqdim edirlər. Lakin müsbət nəticə əldə edə bilmirik. Bizə olan münasibətin kökündə irqçilik siyasəti dayanır. Halbuki Yunanıstandakı türklər bu bölgə üçün zənginlikdir.
- Problemin dünya miqyasına çıxarılması üçün türk dünyasına müraciət etmək niyyətiniz varmı?
- Biz türk dünyasının mətbuatının imkanlarından yararlanmaq istəyirik. Çünki Yunanıstan beynəlxalq media qurumlarında yer alan məsələlərə diqqətlə yanaşır. İstəyirik ki, türkdilli dövlətlərin mediası dünyada yaşayan bütün türk toplumlarının problemlərinə diqqətlə yanaşsın. Bununla dünya Yunanıstanın hansı səviyyədə demokrat olduğunu öyrənmək imkanı əldə edəcək və problemlərin həllinə qismən nail olacağıq. Təəssüf ki, bütün dövlətlərin şəxsi maraqları hər şeydən öndə gəlir. Aydındır ki, heç bir türk dövləti Yunanıstana “türklərə qarşı irqçi münasibət bəsləyirsiniz” sözünü deməz və təzyiq də etməz. Başa düşürük ki, siyasətin öz standartları var. Bizim istəyimiz budur ki, türk dövlətlərində fəaliyyət göstərən media bu problemə diqqət yetirsin. Əvvəllər dünya bu qədər qloballaşmamışdı. Yunanıstan özünü istədiyi kimi təqdim edə bilirdi. Bu gün isə ölkədaxili problemləri ortaya çıxarmaq mümkündür. Son sözüm budur ki, Yunanıstanda mədəniyyət və demokratiya yalnız yunanlar üçündür.
